قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى

469

تاريخ نگارستان ( فارسى )

بخوى آمد سپاه خسته و خزانهء خالى جنرال اريسف تبريز را محاصره كرد مير فتاح و حاج ميرزا يوسف مردم را باطاعت روس فتوى دادند ناگزير مردم سست شدند . روسها باردبيل رفتند و نفايس بسيار از گور شيخ صفى الدين خصوصا كتب نفيسه را يغما بردند . بسال 1242 هجرى . مخبر السلطنه هدايت ميگويد : روسها ميرفتاح را براى آن فتوى بتفليس بردند و تجليل بسيار كردند باغ او امروز محل تفرج اهالى شهر است خسر الدنيا و الاخرة كيست كه عبرت بگيرد انتهى . گربايدف سفير روس اسراى روس را از ايران خواست دو گرجيه كه در خانهء آصف الدوله بودند بسفارت فرستادند از مراجعت بايروان خوددارى كردند نگاه داشتن آنها به زور در سفارت روس باميد دلجويى بود كه قبول بازگشت كنند اما اين كار سبب ايراد علماء و آشوب عامهء مردم شد بسفارت روس ريختند سفير را با اتباعش كشتند . خسرو ميرزا پسر خرد عباس ميرزا و ميرزا مسعود و ميرزا محمد خان زنگنه براى عذرخواهى به پطر رفتند دولت روس به نفى ميرزا مسيح مجتهد و عاملين از تبريز قناعت كرد . عباس ميرزا پس از تنظيم خراسان در سال 1247 محمد ميرزا پسر خرد خود را مأمور هرات كرد و در مشهد روز 28 ميزان 1249 هجرى درگذشت محمد ميرزا از هرات برگشته بوليعهدى منصوب شد . عباس ميرزا در وصيت خود گفته بود هزار نفر نوكر تربيت كردم محمد ميرزا ايشان را نگاهدارى كند و سلطنت ايران اوراست . شعر : چو نتوان بر افلاك دست آختن * ضروريست با گردشش ساختن گرت زندگانى نبشتست دير * نه مارت گزايد نه شمشير و شير وگر در حياتت نماندست بهر * چنانت كشد نوشدارو كه زهر نه رستم چو پايان روزى بخورد ؟ * شغاد از نهادش برآورد گرد [ 771 - آمدن محمود برادر زمان شاه بايران ] 771 من الوقايع محمود برادر زمان شاه افغان به تهران آمده بود فتح خان پسر سردار پاينده خان پس از كشتن پدرش دنبال محمود آمده او را ببازگشت بافغان تشويق كرد با يكديگر رفتند فراه و قندهار را گرفتند محمود به طرف كابل حركت كرد بسال 1215 هجرى بر زمانشاه چيره شد و او را كور كرد . در همين سال جان‌ملكم بايران آمد قصد انگليس فشار بافغان بود كه ايران سختى كند تا متوسل بانگليس شوند روابط فرانسه اين سياست را باريكتر كرد و به مقصود خود نائل گرديد . زيرا افغان را ميخواسته‌اند كه ميان روس و هند هايل باشد . در سال 1222 فيروز ميرزا حاكم هرات غوريان را بگرفت باز خودسرى كردند حسن على ميرزا متوجه هرات شد بسال 1234 ياغيان را پنجاه هزار تومان جريمه كرد فتحعلى شاه از پى رسيد محمود جان خود را بكور كردن